Waarom is dat nodig?
“Voedsel is vaak een ondergeschoven kindje in de ziekenhuiswereld. Ten onrechte. Voeding heeft een belangrijke invloed op het herstel van een patiënt. Een derde van onze opgenomen patiënten is ondervoed, wat betekent dat zij niet genoeg gezonde bouwstoffen meer hebben. Een operatie is een topprestatie voor het lichaam. Als dat lichaam ondervoed is, vergroot je de kans op complicaties en langzaam herstel. Daar moeten we wat aan doen.”

Hoe gaat u dat realiseren en wie kunnen daarbij helpen?
“We hebben drie jaar geleden de Alliantie Voeding Gelderse Vallei opgericht waarbij we samenwerken met onze buren, de Wageningen UR. Nu lopen er 35 programmalijnen waarbij we kijken naar het effect van voedsel op ziektebeelden. Een voorbeeld is het onderzoek naar de relatie tussen gewicht en borstkanker. Het blijkt dat de meeste vrouwen die borstkanker hebben, zwaarder worden. We kijken nu of dat invloed heeft op het verloop van de ziekte en zo ja, hoe we dat kunnen aanpakken. Op deze manier werken we ‘evidence based’. Dat betekent dat onze behandelingen steunen op wetenschappelijk bewijs.”

“Een tweede wijze waarop we ons profileren, is door te kijken naar de transmurale voedingszorg. Dat betekent dat we ook over de muren van het ziekenhuis kijken. Op dat gebied kunnen we bijvoorbeeld de ondervoeding aanpakken. Samen met zorgverzekeraar Menzis onderzoeken we hoe de huisarts al kan vaststellen of iemand ondervoed is. Die kan dan in een vroeg stadium een diëtist inschakelen. Ook willen we nadat iemand het ziekenhuis verlaat, het eetpatroon in de gaten blijven houden door bijvoorbeeld de thuiszorg in te schakelen. Dat onderzoek is net gestart en hopen we over twee jaar klaar te hebben.”

“Ook gaan we At Your Request in het hele ziekenhuis invoeren. Daarbij kunnen patiënten telefonisch eten bestellen vanaf een menukaart. Het eten is nu qua voedingsstoffen prima in orde. Maar iets dat afkoelt en opnieuw wordt opgewarmd, is niet zo lekker meer. Terwijl de beleving van voedsel een belangrijke rol bij het eten speelt. Als het er lekker uitziet, eet een patiënt meer, herstelt hij sneller en hij voelt zich meer op zijn gemak. In de slipstream van dit project willen we ook het voedselaanbod voor onze medewerkers meenemen. Het zou mooi zijn als we ook streekproducten op de kaart kunnen krijgen, omdat we in de FoodValley zitten.”

“We hopen door deze activiteiten een landelijke uitstraling te krijgen als hét voedingsziekenhuis. Andere ziekenhuizen kunnen dan de resultaten van ons onderzoek overnemen. Ik hoop dat ze ook onze maaltijdvoorziening overnemen, want als je het voedsel thuis niet zou willen eten, moet je het ook niet in het ziekenhuis opdienen.”

Waarom is dat nodig?
“Vroeger had ik blank kalfsvlees. Want de gedachte in Nederland is dat kalfsvlees blank hoort te zijn. Terwijl gezond vlees juist rosé van kleur moet zijn. Je krijgt blank vlees door de beesten geen ijzer te geven. Maar geen ijzer betekent ook geen weerstand. Dus vroeger haalde ik de weerstand aan de ene kant weg en spoot het er aan de andere kant met antibiotica weer in. Dat wilde ik niet meer, en daarom ben ik overgestapt naar biologisch. Nu innoveren wij met oude waarden. De kalveren krijgen een juiste mix van biologisch voer, hebben stro in de stal en lopen ‘s zomers buiten. Ook aan de slachtkant merk je dat. Als de kalveren in Veenendaal geslacht zijn, laten we ze hier minsten een week hangen voordat we ze verder bewerken. Daardoor wordt het vlees malser en krijgt het meer smaak. Dat gebeurt bijna nergens in Nederland.”

Hoe gaat u dat realiseren?
“Het verhaal achter ons vlees is even belangrijk als het vlees zelf. Ik verkoop daarom alleen aan mensen die hier op de boerderij geweest zijn. Omdat zij moeten kunnen verantwoorden aan hun klanten waarom dit vlees duurder is dan vlees dat ze normaal kopen. Dat prijsverschil ligt aan de goede leefomstandigheden van het kalf en de manier van slachten.”

Wie kunnen u daar bij helpen?
“Het is van belang dat we de juiste afzetmarkten vinden. Ik lever nu aan instellingen zoals ziekenhuizen, horeca en slagers. Zij zijn voorlopers in duurzaamheid en hebben een imago hoog te houden. Het mooie is dat de verschillende sectoren allemaal een ander deel van het kalf nodig hebben. Zo gebruiken we bijna alles van het kalf. Wij zijn altijd op zoek naar afnemers die duurzaamheid een warm hart toedragen.”

“Onderzoek naar voedselkeuzegedrag in real life is nodig omdat je zo methoden en technieken kan ontwikkelen om consumentengedrag in hun omgeving te bestuderen en mogelijk te sturen. Vijftien procent van de Nederlandse kinderen is te zwaar en meer dan vijfentwintig procent van de ouderen is ondervoed. Door te onderzoeken wat mensen eten en waarom mensen deze keuze maken, kun je hen misschien sturen in een gezonder en duurzamer consumptiegedrag”.

Hoe gaat u dat realiseren?

“We hebben net 1,5 miljoen euro gekregen van de overheid om eetgedrag van ouderen te analyseren. Dat is het gevolg van een onderzoek waarbij we in twee verpleeghuizen een biologisch totaalconcept doorvoerden en de bewoners tijdens het eten volgden met 26 camera’s. Het bleek dat bewoners meer aten en over het algemeen minder afvielen. Deze aanpak willen we doorzetten, om zo te bestuderen of de kwaliteit van leven van bewoners verbetert, maar ook om te kijken of we zorgkosten kunnen reduceren. Het zou mooi zijn als we een verpleeghuis in deze regio kunnen vinden, maar anders kijken we verder. Daarnaast willen we in het trainingscentrum Papendal in Arnhem van NOC*NSF een onderzoeksrestaurant ontwikkelen waar we onderzoek doen naar het gedrag van sporters en voedsel.”

Wie kunnen u daarbij helpen?

“Als je om je heen kijkt in dit restaurant, dan zie je dat hier heel veel techniek gebruikt wordt. Camera’s leggen alles vast, met aankleding, licht en geluid kunnen we de hele atmosfeer veranderen. Daarbij werken we graag samen met MKB-bedrijven. omdat zij klein en gemotiveerd zijn. Ik merk dat zij door initiatieven als Food Nutrition Delta en FoodValley gemotiveerd raken om aan te haken bij innovaties. Om een voorbeeld te noemen: in Papendal willen we een techniek gebruiken waarbij sporters individueel kunnen volgen in hun consumptie gedrag door middel van hun mobiele telefoons. In onze regio zitten verschillende MKB bedrijven, die in deze ontwikkeling mogelijk een goede rol kunnen spelen.”

“Een ander voorbeeld: we zijn bezig om te kijken wat omgevingsgeluid doet met het gedrag van mensen. Samen met bedrijven uit deze regio kijken we hoe we de omgevingsambiance kunnen aanpassen. De vraag is wat deze geluidsambiance doet met het eetgedrag van mensen. Daarbij zie je de gesprekken op gang komen tussen een klein mkb-bedrijf en de grote bedrijfscateraar Sodexo, die partner is in het Restaurant van de Toekomst. Als we ontdekken wat geluid met voedsel doet, hebben de bedrijven die met ons meedoen de kennis in huis om dat ook in normale restaurants toe te passen. ”

Restaurant van de Toekomst tekende 7 oktober de FoodValley ambitie 2020.

Waarom is dat nodig?
Het gaat om een belangrijk thema: De invloed van voeding op de gezondheid. Je ziet dat 90% van de ziektes wordt veroorzaakt door omgevingsfactoren. Voeding is daarvan een belangrijke. Daar is veel te winnen en dat kan door het uitwisselen van kennis. Het Kennisfestival Food4you is daarvoor een prachtig platform. Het biedt een breed aanbod van informatie op het gebied van gezond en lekker eten. En een van de kenmerken die het festival zo bijzonder maakt, is het delen van kennis zonder winstoogmerk. Dit geldt zowel naar de burgers toe bij de publieksactiviteiten, tussen food professionals onderling op de Food Professional Day, als tussen bedrijven op de FoodValley conferentie. Met de laatste willen we volgend jaar dan ook graag samenwerken.

Hoe gaat u dat realiseren?
We willen het festival blijven uitbreiden. Dit jaar kwamen Ede en Barneveld erbij. Daarbij is het belangrijk dat we ons als regio presenteren. Ede heeft het kennisplein waar alle opleidingen te vinden zijn die iets met food doen. Maar het is belangrijk dat ze daar niet staan als Ede, maar als regio FoodValley. En iedereen is welkom. Niet alleen de opleidingen uit FoodValley maar ook uit bijvoorbeeld Arnhem en Nijmegen. Het moet de nationale markt worden waar je moet zijn, als je een opleiding in de voedsel wil doen.
Op de Food Professional Day werd dit jaar bijvoorbeeld gedemonstreerd hoe je een kabeljauw kunt garen met een Nutripulse. Dan wordt er elektrische pulsen door de vis gestuurd. Dat apparaat wordt de nieuwe magnetron. Nog niet te vinden op de markt, maar het heeft wel de toekomst. Als we die nieuwe zaken blijven presenteren dan hopen we dat zometeen mensen uit heel Europa naar ons toe komen omdat bij ons de nieuwste ontwikkelingen te vinden zijn.
Op het festival zou het mooi zijn als elke FoodValley gemeente een eigen onderscheidend element weet in te brengen.

Wie kunnen u daarbij helpen?
Dat zijn allereerst de gemeente en de bedrijven. Zij moeten de publieksactiviteiten, die gericht zijn op de burger, financieel ondersteunen, anders kunnen we het niet blijven organiseren. Deze aciviteiten hebben voor FoodValley een belangrijke functie, namelijk het zichtbaar maken en communiceren van de  ambitie. Voor de Food Professional Day geldt dat we die zo willen opzetten dat die ook als zelfstandig programma onderdeel kan functioneren.

Er wordt een geheel nieuw gebouw gerealiseerd met onderzoeksfaciliteiten, laboratoria, proeffabriek en kantoren. Het is de bedoeling dat het nieuwe FrieslandCampina Research & Development Centre in de tweede helft van 2012 in gebruik wordt genomen. Uiteindelijk zullen ruim 350 personen bij FrieslandCampina in Wageningen gaan werken. In mei waren dat er nog 250 maar de 100 man personeel van de vestiging op het Agrobussinespark zal ook verhuizen naar de nieuwe locatie. Het nieuwe onderzoekscentrum zal samenwerken met lokale ontwikkelcentra en marketingafdelingen in verschillende markten in Europa, Azië, Afrika en Amerika.

Cees ’t Hart, ceo van Royal FrieslandCampina: “In onze strategie route2020 neemt innovatie een belangrijke rol in. Het realiseren van doorbraakinnovaties in consumentenproducten, ingrediënten en processen is van groot belang om consumenten en klanten verder te helpen en om de melk van onze leden beter te valoriseren. Melk biedt daarvoor ongekende mogelijkheden. Om tot die echte vernieuwingen te komen, hebben we een R&D centre nodig waar we onze kennis kunnen ontwikkelen en delen, een gebouw dat onze mensen inspireert en dat state-of-the art is qua voorzieningen. Daarom hebben we gekozen voor een nieuw en inspirerend gebouw in Wageningen, in het hart van Food Valley, het internationale kenniscentrum op het gebied van voeding. Wageningen wordt het centrum van onze R&D.”

Volgens Simon Vink, woordvoerder van Wageningen UR, is zijn organisatie heel blij met de komst van de afdelingen van Friesland Campina naar de Campus. “Het verhoogt de kritische massa op het gebied van innovatief onderzoek en de concentratie zal leiden tot nog meer synergie: op de Campus en in de regio.” Volgens hem is het is ook een versterking van de Food Valley gedachte waar Wageningen UR een warm pleitbezorger is: “het samenspel tussen onderzoek, onderwijs, innovatief bedrijfsleven en overheden is de kracht van de Nederlandse agrifood. De Food Valley Conferentie op 7 oktober liet zien hoezeer deze gedachte inmiddels wordt gedragen door alle partijen in de sector. Iedereen is trots op Food Valley. Ook de nadrukkelijke vermelding ervan in het regeerakkoord duidt erop dat Food Valley wordt gezien als een nationaal belang. Dat dat ook nog een fysiek wordt onderstreept door de komst van Friesland Campina naar Wageningen is dus alleen maar prachtig.”

De nieuwbouw is voorzien op de zuidelijke bouwstrook van de campus van Wageningen University & Research. Het gaat daarbij om een stuk grond van zo’n 15.000 m2. De nieuwbouw zal ruimte bieden aan zo’n 3.300 m2 laboratoria, een proeffabriek van 1.800 m2, een proefbakkerij en ruimtes voor bijvoorbeeld smaaktesten. Verder zal het nieuwe centrum onderdak bieden aan een zogenoemd Experience Centre, waar men producten kan proeven, ruiken en voelen. ‘Al het goede van melk’ zal in het hele gebouw zichtbaar en merkbaar moeten zijn.

Duurzaamheid speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van de nieuwbouw. Zo zal er een Warmte-Koude-Opslaginstallatie komen en er wordt onderzocht om energie door middel van zonnepanelen op te gaan wekken.

Tot nieuwbouw in Wageningen is besloten na een periode van intensief overleg tussen FrieslandCampina, Wageningen University & Research Centre, de Gemeente Wageningen, de Participatiemaatschappij Oost Nederland NV en de Provincie Gelderland. FrieslandCampina gaat de nieuwbouw na realisatie huren en zal zelf circa 16 miljoen euro in het nieuwe R&D centre investeren voor de inrichting.

Appels en peren worden in een korte periode geoogst en vervolgens onder speciale condities opgeslagen om jaarrond kwalitatief goed en gezond fruit te kunnen leveren. De kwaliteit van het fruit na langdurige bewaring hangt sterk af van de conditie bij inslag, die wordt bepaald door teeltomstandigheden en oogstmoment. In samenwerking met partijen uit de fruitsector (veilingen en telers) en Wageningen UR ontwikkelde NSure een innovatieve technologie, die het mogelijk maakt om het optimale oogstmoment te voorspellen.

Naast het voorspellen van het meest geschikte oogstmoment is met behulp van de technologie direct na de oogst in te schatten of een partij al dan niet langdurige bewaring kan doorstaan. Partijen met een hoog risico kunnen direct worden afgezet of kort worden bewaard. Zo wordt de vernietiging van de oogst (jaarlijks 5 – 10 %) aanzienlijk gereduceerd. Het beperkt het financiële risico voor teler en handelaar en maakt de fruitproductie efficiënter en duurzamer. Voor de consument betekent dit optimale kwaliteit qua kleur, smaak en overige eigenschappen van het hardfruit, zelfs na langdurige opslag. “Het is voor ons ontzettend belangrijk erkenning te krijgen voor wat we doen, door het winnen van deze prestigieuze prijs. Dit zal ons helpen bij verdere groei. Ik denk dat wat we gedaan hebben, datgene is waar Food Valley om draait. De samenwerking en het vertrouwen van de Fruitindustrie, waaronder De Greenery, Veiling Zuid Limburg en Veiling Zaltbommel waren erg belangrijk“, aldus Monique van Wordragen, algemeen directeur Nsure.

Met de uitreiking van de Food Valley Award bekroont de stichting Food Valley het meest innovatieve initiatief binnen de voedings(gerelateerde)industrie. De jury beoordeelde de inzendingen van de Food Valley Award 2010 op hun innovatieve karakter, samenwerking, levensvatbaarheid en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. “NSure is een innovatieve starter die met haar activiteiten in diverse werelddelen een toonbeeld is voor hoogwaardige export, die voortbouwt op de kennisinfrastructuur van Nederland. Een bijzondere onderneming die met recht deze innovatieprijs verdient”, aldus Jan Maat, juryvoorzitter.

NSure was één van de drie kanshebbers op de Food Valley Award 2010. De andere twee genomineerde kandidaten waren Smilde Bakery met de Zócijs, het verantwoorde saucijzenbroodje en VanDrie Group met het concept ‘Optimalisatie van dierenwelzijn en ketenefficiency in de kalfsvleesketen’.

Food Valley Conferentie
De stichting Food Valley organiseert jaarlijks de Food Valley Conferentie. Dit jaar stond de conferentie in het teken van ‘Money: Revealing Business Models in Food’. Tijdens de conferentie ontmoeten producenten van de voedingsmiddelenindustrie, kennisleveranciers en overheden uit binnen- en buitenland elkaar. Sprekers waren onder meer Cees ’t Hart, CEO van FrieslandCampina en Jonas Ridderstråle, auteur en internationaal management goeroe. Ook konden de deelnemers aanschuiven bij inspirerende en interactieve workshops en vonden er live interviews plaats met bijzondere gasten.

Donderdag sloten negen nieuwe partners zich aan bij de FoodValley ambitie 2020 tijdens de Raad van Parners die aan het slot van de Food Valley Conferentie in Cinemec Ede gehouden werd.

De nieuwe partners zijn:

1. Future Center Wageningen
2. Gelderse Sportfederatie
3. VanDrie Group
4. Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen
5. Technocentrum de Vallei
6. Restaurant van de Toekomst
7. Keygene
8. FrieslandCampina
9. Noldus.

Tijdens de Raad van Partners werd gesproken over sport en voeding. Een thema waar het toepassen van kennis zeer kansrijk is. Sporters lijken nog weinig te doen met de kennis die beschikbaar is. De uitdaging voor de FoodValley partners is om met elkaar te zorgen dat de kennis wordt omgezet in diensten en producten die voor de sporters te gebruiken is. Voeding kan sportend Nederland helpen de sportprestaties nog verder te verbeteren. Daarmee past het thema Sport en Voeding goed in de Olympische Ambitie om Nederland op olympisch niveau te krijgen.

De ambitie werd in 2009 geïntroduceerd door initiatiefnemers zoals de Wageningen UR en de stichting FoodValley. Zij wil de Valleiregio ontwikkelen tot een topregio voor gezonde en duurzame voeding. In deze regio ontwikkelt zich een sterk cluster van kennisinstellingen en voedselbedrijven. Door het cluster van kennis en bedrijven wordt de basis gelegd voor innovatie. Dit netwerk, Food Valley, wordt internationaal herkend en erkend. Doordat steeds meer partijen samenwerken, allianties aangaan en kennis delen, ontstaan nieuwe ideeën.

Volgens Sil Traas, communicatieadviseur bij Wageningen UR en betrokken bij het festival, legt het Food4Youfestival aan het grote publiek uit wat er gebeurt in Food Valley. Bij de ontwikkeling van voedsel gebeurt er veel achter de schermen, het festival presenteert die verborgen zaken en de meest recente kennis over voeding, voedsel en leefstijl aan een groot publiek. Een belangrijke functie van het festival is een brug slaan tussen kennis en praktijk.

Volgens haar zet het festival regio FoodValley op de kaart. Zowel voor burgers als bedrijven. “Er zijn nu al bedrijven die na het festival meteen met ons om de tafel willen om te praten hoe zij volgend jaar mee willen doen. Terwijl voorgaande jaren bedrijven soms nog wat afhoudend waren. Nu ze zien wat voor potentie in het festival zit, willen ze graag meedoen.”

Volgens Arnoud Leerling, netwerker voor de regio FoodValley in oprichting, is de organisatie er dit jaar nog weer beter in geslaagd om het concept regio FoodValley dichter naar de mensen op de straat te brengen omdat nu ook Ede en Barneveld meedoen. Hij beaamt dat de technologie achter food vaak onzichtbaar is en dat dit een goede manier is om dat wel te laten zien aan mensen op straat. “Zo maken we mensen deelgenoot van FoodValley.”

Binnen de ambitie is er ook de wens om kennisinstituten in regio FoodValley met elkaar te koppelen. In het Food4Youfestival gebeurt dat, volgens Leerling. “Studenten van RijnIJssel bedienden vakkundig het eten op bij de opening in CineMec en gisteren presenteerden studenten van de Christelijke Hogeschool in Ede als professionale dj’s de Voedselkaravaan in Ede.”

Meer informatie over Food4You vindt u op de Food4You-website of de special van de Gelderlander.

Andere terreinen waarin de Alliantie een voorbeeld wil zijn liggen op het gebied van transmurale voedingszorg en voorlichting. Bij transmurale voedingszorg kijkt het ziekenhuis niet alleen naar wat de patiënt te eten krijgt binnen het ziekenhuis maar ook hoe de voeding geregeld is in eerdere of latere stadia. Bijvoorbeeld bij bezoek aan de huisarts of als hij weer naar huis gaat. Bij de maaltijdvoorziening zette het ziekenhuis eerder dit jaar al een stap door de pilot At Your Request in te voeren, een proef waarbij de patiënt van een menukaart kan bestellen en het eten binnen 45 minuten op zijn kamer staat.

Tijdens het openingsymposium Food4you sprak Ellen Kampman, hoogleraar voeding en kanker en secretaris van de Stichting Alliantie Voeding Gelderse Vallei. Zij benadrukte het belang van de samenwerking met Ziekenhuis Gelderse Vallei in de vele onderzoeken naar de rol van voeding en ziekte. Ellen Kampman overhandigde het ambitiedocument. WUR-voorman Aalt Dijkhuizen reageerde daarop door te zeggen dat ‘de samenwerking tussen Ziekenhuis Gelderse Vallei en Wageningen University een uitstekend voorbeeld is, hoe in de praktijk vormgegeven wordt aan de invulling van regio Food Valley’.

In 2007 richtten Ziekenhuis Gelderse Vallei en afdeling Humane Voeding van Wageningen University de Alliantie Voeding Gelderse Vallei op waarbij het thema voeding centraal staat. Het past in de lijn van Ziekenhuis Gelderse Vallei om haar postitie als Voedingsziekenhuis te versterken en uit te bouwen. Ook past het binnen de FoodValley ambitie 2020 om bedrijven en kennisinstellingen aan elkaar te koppelen zodat nieuwe ontwikkelingen ontstaan.